Malsatartisto 
de Michael Müller

Tiu ĉi paĝo legeblas per unikodo (utf-8)

al la paĝo Pri Kafko

Provu klarigi al iu la malsatarton!

... nur antaŭen malsata besto kondukas la vojo al manĝebla nutraĵo, spirebla aero,
libera vivo, eĉ se malantaŭ la vivo. (10-a de februaro 1922, KKAT 90 s.)


Ĉiam denove en la Kafkaj skriboj, ne nur en la membiografiaj noticoj, sed ankaŭ en la
literaturaj tekstoj, estas parolate pri “nutraĵo” kaj nutriĝo. Tio unue ne estas eksterordinara,
ĉar oni manĝas ankaŭ en la verkoj de aliaj aŭtoroj. Sed okulfrapas, ke Kafko uzas en siaj
romanoj kaj rakontoj tiun motivon por reliefigi la apartecon de certaj figuroj; ili fariĝas apartuloj
ne partoprenante la manĝon de la aliaj, sed fastante aŭ malsatante. Do la malsatartisto el la
rakonto estiĝinta en 1922 havas en la Kafka verkaro tutan vicon da antaŭuloj.
 

Oni eĉ ne sidiĝis, sed kunstaris, atendante la ĉefaĵon, en babilado provizora kaj leĝera.
kaj Johano Buddenbrook, la pliaĝa, jam proponis sian brakon al Madame Köppen, dirante
per voĉo perceptebla:
“Nu, se ni ĉiuj havas apetiton, mesdames et messieurs ...”
Fraŭlino Jungmann kaj la subservantino estis malfermintaj la blankan duklapan
pordon al la manĝoĉambro, kaj malrapide, en optimisma senhasteco, la societo
transmoviĝis; oni rajtis certi pri nutra mordaĵo ĉe la Budenbrokoj ...1


En la romano de Thomas Mann la anoj de la familio Buddenbrook kaj ĝiaj gastoj festas sin
mem per la riĉabunda festeno priskribita de la aŭtoro de la antaŭsupo ĝis la deserto en ĉiaj
detaloj: ili pruvas al si mem, ke ili povas esti certaj pri sia pozicio en la grandburĝa socio. En
la manøĝoĉambron eniras agrableco kaj kontento; apetiton ili havas ĉiuj - kaj tiel ili manĝas, ĝis
iu el la sinjoroj sentas la “netan bezonon” “malfermi kelkajn butonojn de sia veŝto”.2 Ne estas
hazardo, ke la plej malforta membro de la tablorondo, la juna Kristiano, kiu montriĝos poste
apartulo nekapabla organizi sian vivon, fine suferas misdigeston kaj øĝemegas “mallaŭte
kaj korŝire”.3

La manĝantoj, ne ĝenante sin kaj multe manĝante, konstituas komunumon. En tiun
komunumon oni enkludas4 ankaŭ tiujn anojn de la grandfamilio, kiuj estas malpli favorataj de
la sorto:
 

Tilda ne lasis sin senkuraĝigi, ŝi manĝis, eĉ se tio ne prosperis al ŝi kaj spite al
mokado, per la instinkte ekspluatanta apetito de la malriĉaj parencoj ĉe riĉa senpaga
manĝo, ridetis nesensive kaj kovris sian teleron per bonaj pecoj, pacience, tenace,
malsate kaj malgrase.5


Al tiu ekzemplo el la romano de Thomas Mann aldoneblas sennombraj eroj el la verkoj de
aliaj aŭtoroj, en kiuj per la komuna manĝado ilustriĝas io, kion oni povus pli larĝasence nomi
bonstateco, integriteco de la manĝantoj en la komunumo kaj posedo de bonaj radikoj en la
vivo ĝenerale. Por la leganto tiaj prezentadoj havas pozitivan valoron, al li transiĝas la sento
de sekureco, kiun sentas la partoprenantoj ĉe tiaj manĝoj. Tiaj scenoj restas en la memoro
kiel agrablaj, eæĉ se Mann en la sekvo de la romano montras, ke la sekureco estas trompa kaj
ke jam komencis la “dekadenco” de la familio kiel ankaŭ de la mondo, en kiu ĝi vivas.

Kion Mann prezentas kiel procezon, kio estas la celpunkto, kiun alcelas la agado de lia
romano, tio jam plenumiĝis ĉe Kafko; de tie la agado ekiras - kaj kiom la personoj estas
“dekadencintaj”, tio montriĝas ĉe ilia manĝkonduto.

En la rakonto “La verdikto” Georgo Benemano vivas kun sia vidva patro en la sama loĝejo
sen havi kontakton kun li; por la filo ne ekzistas “devigo” renkonti la patron en ties ĉambro,
“ĉar li interrilatis kun la patro konstante en la magazeno, la tagmanĝon ili prenis samtempe en
restoracio ... (E 26; reliefigo de M.M.) Georgo sentas do la kunvivadon kiel devigon, nur pro
la konvencio li montriĝas kun li en la gastejo, sed eĉ ĉe tiuj okazoj ne ekzistas emocia ligo de
la familianoj inter si; oni do estas nur samtempe en la sama spaco. En “La proceso”
Jozefo K. estas enkondukata kiel izolulo, kiel fraŭlo seniĝinta de sia familio kaj loĝanta en
pensiono. Sian vidviĝintan, malsanan patrinon li jam de du jaroj ne plu vidis, la vesperojn li
kutimas pasigi “en tiu maniero, ke postlabore [...] li faris promenadeton sole aŭ kun konatoj kaj
poste iris en bierejon, kie li ĉe kutimgasta tablo kun plejofte pli aĝaj sinjoroj sidis kutime ĝis la
dekunua.” (KKAP 30) La deziro, post longa tempo foje revidi sian patrinon, trudiĝas al li, kiam
li iun tagon ie manĝas sole: “Subite ĉe tagmanĝo li ekhavis la ideon, ke li vizitu sian patrinon.”
(KKAP 351).

Dum Jozefo K. vivas en memelektita izoliteco, Karlo Rosmano, la juneca ĉefrolulo de la
romano “La malaperinto”, estas flankenŝovita de siaj gepatroj: ili ekzilis lin al Ameriko, ĉar
“servistino delogis lin kaj ekhavis infanon de li” (KKAV 7). Kiel “kromdonacon” (do ion, kio ne
estas nepre necesa, sed kio rolas pli ĝuste kiel signo memoriganta iaman familifeliĉon) la
patrino enpakis por Karlo en la valizon “Veronan salamon”, de kiu li dum la transŝipiĝo tamen
apenaŭ ion manĝis, ĉar li estis “tute senapetita kaj ĉar la supo disdonata en la interferdeko pli
ol sufiĉis al li” (KKAV 15).

Ke ankaŭ Gregoro Samso post sia “transformiĝo” en insekton estas forpelita de sia familio,
evidentiĝas inter alie en manĝosceno priskribata el la perspektivo de la protagonisto kaj en
kiu la leganto restas kun Gregoro en la plej konkreta senco de la vorto “ekstere antaŭ la
pordo” kaj devas limiĝi al la rolo de observanto. Ĉar la filo kiel nutranto estis elfalinta, la
familio devis preni tri subluantojn, “ĉambrosinjorojn”. Tiuj tri fremduloj sidiĝas vespere ĉe la
manĝotablo tie, kie “en antaŭaj tempoj sidis la patro, la patrino kaj Gregoro” kaj estas
observataj de Gregoro tra la duone malfermita pordo:
 

Tuj aperis en la pordo la patrino kun plado da viando kaj ĝuste malantaŭ ŝi la fratino
kun plado da alte tavoligitaj terpomoj. La manĝaĵo vaporis kun forta fumo. La sinjoroj
klinis sin super la antaŭ ilin metitajn pladojn, kvazaŭ volus ilin antaŭmanĝe kontroli, kaj
tiu, kiu sidis en la mezo kaj de la du aliaj ŝajnis rigardata aŭtoritato, efektive distranĉis
pecon da viando ankoraŭ sur la plado, evidente por konstati, ĉu ĝi estas sufiĉe mola aŭ
ĉu ĝi eble resendotas kuirejen. Li estis kontentigita, kaj la patrino kaj la fratino, kiuj
streĉe rigardintis, respire ekridetis.
La familio mem manĝis en la kuirejo. Malgraŭ tio la patro, antaŭ ol iri en la kuirejon,
envenis en tiun ĉambron kaj faris kun ununura riverenco, ĉapenmane, rondiron ĉirkaŭ
la tablo. La sinjoroj sin levis ĉiuj kaj murmuris ion en siajn barbojn. Kiam ili poste estis
solaj, ili manĝis en preskaŭ kompleta silentado. Ŝajnis strange al Gregoro, ke el
multspecaj bruoj de la manĝo oni ree kaj ree elaŭdis iliajn maĉantajn dentojn, kvazaŭ
per tio estus al Gregoro montrende, ke oni bezonas dentojn por manĝi, kaj ke oni eĉ
per la plej belaj sendentaj makzeloj nenion povas efektivigi. “Mi ja havas apetiton”, diris
Gregoro al si zorgoplene, “sed ne pri tiuj aĵoj. Kiom tiuj sinjoroj sin nutras, kaj mi
pereas!” (R 83)


Ĉi tie evidentiĝas, ke la familio Samso ne havas sufiĉan rezistkapablon fronte al la
transformiĝo de sia filo, la malnova kunteniĝo ne plu ekzistas. Tri fremduloj okupas ĉe la
manĝotablo la lokojn, kie alitempe sidis Gregoro kun siaj gepatroj. Tiu interŝanĝo evidentiĝas
aparte per tio, ke la ĉambrosinjoroj siavice formas specon de familio: unu inter ili posedas la
aŭtoritaton, kiun alitempe havis la patro, li ekpertizas la manĝaĵon antaŭ ol pasigi ĝin al la
aliaj. Plie videblas, kiom izolita estas Gregoro: li ne estas allasata eĉ al sia propra familio, kiu
kaŝe manĝas en la kuirejo. Vide al la vitaleco de la tri subluantoj, kiu montriĝas en ties brua
maniero de nutriĝo, Gregoro konsciiĝas, ke li mem estas minacata de malsatmorto, ĉar lia
apetito celas ion alian ol rostaĵon kaj terpomojn; ĉi tie elvokatas la imago de aparta speco de
nutraĵo, kiu havas nenion komunan kun la ordinara homa nutraĵo kaj kiu igas tiun, kiu sopiras
je ĝi, rifuzi la nutraĵojn de la aliaj, do instigas lin al “malsatado”.

La Kafkaj tekstoj estas priloĝataj de tiaj figuroj, de “malsataj bestoj”, vane ĉasantaj la vere
“manĝeblan nutraĵon”. En la 1922 estiĝinta rakonto “Esploroj de hundo”, la “esploristo”
raportas, ke li ja estis submetita al la ordinara nutrad-instinkto, al la avido je “voraĵo”, sed ke
al tiu kontraŭmetiĝis instinkto - ekkon-impulso, sciavido -, kiu devigis lin malsati.

Tiel la Kafkaj apartul-figuroj estas preskaŭ ĉiam karakterizataj de senapetiteco, tio signifas,
ke la ordinara nutrad-instinkto estas de ili perforte subpremata aŭ estingiĝis en ili. Multloke en
la romano “La malaperinto” la motivo de nemanĝado uzatas por prezenti la rilaton de Karlo
Rosmano al siaj kunhomoj, lian “ali-eston”. La motivo estas enkondukata komence de la unua
ĉapitro, kie ni legas en la jam citita tekstero, ke la junulo dum sia transmariĝo al Ameriko estis
“tute senapetita”. En la plua sekvo de la agado Kafko konfrontas lin ĉiam denove kun tiom
fortaj manĝantoj kiel estas la luĉambraj sinjoroj en la transformiĝo; tiel ekzemple en la tria
ĉapitro, en kiu Karlo en “kampardomo apud Novjorko” estas invitita al vespermanĝo, en kiu
partoprenas krom li sinjoro Polundo - aferamiko de lia onklo -, ties filino kaj certa sinjoro
Green - amiko de la familio. “La manĝo”, tiel tekstas, “pasis [por Karlo] malrapide kiel plago”:
 

[Sinjoro Green] albuŝigis pecon, kie la lango, kiel Karlo rimarkis hazarde, kaptis la
manĝaĵon per elano. Li preskaŭ naŭziĝis kaj li leviĝis. Preskaŭ samtempe sinjoro
Polundo kaj Klara ekkaptis liajn manojn. “Vi devas ankoraŭ resti sida”, diris Klara. Kaj
kiam li ree sidis, ŝi flustris al li: “Ni baldaŭ kune malaperos. Paciencu.” Intertempe
sinjoro Green trankvile manĝadis, kvazaŭ estus la natura tasko de sinjoro Polundo kaj
Klara, trankviligi Karlon, se li kaŭzis al li vomemon.

La manĝo daŭregis precipe pro la precizeco, per kiu sinjoro Green traktis ĉiun pladon,
kvankam li estis ĉiam preta akcepti senlace ĉiun novan pladon, la afero vere ekŝajnis
kvazaŭ li volus funde senstreĉiĝi de sia maljuna dommastrino. De tempo al tempo li
laŭdis Klaran pro ŝia arto de dommastrumado, kio videble flatis ŝin, dum Karlo estis
tentata repuŝi lin, kvazaŭ li atakus ŝin. Sed sinjoro Green eĉ ne kontentiĝis je ŝi, sed
plurfoje bedaŭris, sen levi la rigardon de la telero, la okulfrapan senapetitecon de Karlo.
Sinjoro Polundo protektis la apetiton de Karlo, kvankam kiel gastiganto li ankaŭ
devintus instigi Karlon al manĝo. Kaj Karlo, pro la devigo, kiu suferigis lin dum la tuta
vespermanĝo, fariĝis fakte tiel sentema, ke kontraŭ sia pli bona scio li interpretis tiun
rimarkon de sinjoro Polundo kiel malafablecon. Kaj al tiu lia stato konformis, ke li
manĝis jen tute malkonvene rapide kaj multe kaj jen dum longa tempo senmovigis
forkon kaj tranĉilon kaj estis la plej senmova societano, kun kiu la servanto, kiu
surtelerigis la manĝaĵojn, ofte ne sciis kion fari. (KKAV 82s.)


Ĉi tie aldoniĝas al la naŭzosento antaŭ la ordinara manĝaĵo kaj la senĝene ĝuantoj io dua, kiu
en certa senco kontraŭagas la unuan kaj kondukas Karlon en internan konflikton. Li havas la
senton, kiel nemanĝanto en komunumo de manĝantoj, troviĝi ekster la normo, tio signifas lezi
ne nur la socian konvencion kaj esti taksata malĝentila kaj sendanka, sed krome esti
malfavorigata. Sinjoro Polundo kiel ankaŭ Green estas priskribataj kiel “grandaj dikaj sinjoroj”
(KKAV 68), al kiuj Karlo devas suprenrigardi. Iliaj korpa amplekso kaj staturo simboligas
forton kaj vitalecon, sed same sukceson en aferoj kaj integriĝon en la socio; tiaj viroj staras
sur siaj fortegaj kruroj firme en la vivo. La rezigno de Green instigi Karlon al manĝado, ŝajnas
al tiu ĉi kiel rifuzo de lia persono: oni tute ne klopodas aligi lin al la grupo de sukcesuloj kaj
vivofortaj, sed, akceptante lian senapetitecon, stampas lin kiel eternan apartulon. La verdikto,
kiun malrekte faras sinjoro Polundo “protektante” Karlon, konfirmiĝas en la sekvo. Forpuŝite
de la onklo, ĉar li akceptis la inviton al la vespermanĝo kontraŭ ties volo, la knabo komencas
sian migradon tra Ameriko. Liaj provoj sukcesi fiaskas; forpelita unue de siaj gepatroj, poste de
sia onklo, oni forigas lin ankaŭ de la hotelo, en kiu li dungiĝis kiel liftknabo. Li izoliĝas pli kaj
pli, lia ligo al la vivo malfortiĝas ĉiam pli. Ĉiam denove Kafko konfrontigas sian heroon kun
manĝantoj por ilustri, ke Karlo perdas la ligon kun la vivo de la aliaj. Oni ja ofertas ion al li,
sed li mem rifuzas akcepti nutraĵon de aliaj kaj tiel samniveliĝi kun ili.

La vagabondo Robinsono, kiu kiel Karlo apartenas al la malprivilegiuloj, sed tamen kroĉita al
la vivo, instigas lin partumi lian manĝon kun li; en kaŝejo li konservis strangan menuon el
nigra kolbaso, kelkaj cigaredoj, sardinoj, pano kaj “amaso da plej ofte dispremitaj kaj buliĝintaj
bombonoj” (KKAV 298).

Plena je ironio Kafko dirigas la vagabondon al Karlo: “Nu, eble vi ekhavos apetiton, se vi
rigardas min manĝi” (KKAV 299). Ke tio ne okazas, tion la leganto komprenas tuj observante
kun la protagonisto, kiel Robinsono iom post iom formanĝas siajn provizojn, ekzemple kiel li
eltranĉas “la molaĵon el la pano” kaj zorgeme trempas ĝin “en la oleo de la sardinskatolo” kaj
poste “per plejeble malfermita buŝo formanĝis la grasan panon, dum li per unu mano kaptis la
oleon degutantan de la pano, por de tempo al tempo mergi la ankoraŭ restantan panon en
tiun kavan manon servantan kiel rezervujo” (KKAV 300s.).

Profunda naŭzo malpermesas al Karlo partopreni la vivon de la aliaj, daŭre konserviĝas al li la
senapetiteco, kiu atakis lin jam sur la ŝipo, kiu portis lin en la mitan landon de la senlimaj
eblecoj (la aliron al tiu lando ĉe Kafko ŝirmas liberecdiino svinganta glavon anstataŭ torĉon).

Dum Karlo Rosmano malsatas, ĉar li ne povas alie, ĉar li reagas sente al la mondo de la
aliaj, al la mi-rakontanto en Esploroj de hundo tute gustas lia manĝaĵo. Li meminiciate
prenas sur sin la turmentojn de la malsatado, ĉar ne sufiĉas al li vivi ‘kiel oni rajtas vivi’. Per
la komenco de siaj esploroj li ĉesas esti “hundo inter hundoj”; li serĉas la solecon kaj rezignas
ĉiajn ĝuojn por “transiri al la vero, el tiu ĉi mondo de la mensogo” (E 350s.) - kaj:
 

Tra malsatado iras la vojo, la plej alta atingeblas nur per plej alta laboro, se ĝi estas
atingebla, kaj tiu plej alta laboro estas ĉe ni libervola malsatado. (E 348)


Tiel, multaj Kafkaj figuroj vivas askete per interna nepreco. Per sia rezigno ili malproksimiĝas
de la aliaj, de la ‘manĝantoj’, ili distanciĝas de ili, alprenas la pozicion de kritika observanto. Ili
serĉas - kiel tekstas en la taglibra notico de la 10-a de februaro 1922 - ion, kion ili trovos
eble nur “malantaŭ la vivo”; iliaj sensoj estas ekstreme akriĝintaj, ĉar ili ne satiĝas per la
ordinara nutraĵo kaj per tio sensensiviĝante. “Se vi havas voraĵon en la faŭko, vi solvis per tiu
fojo ĉiajn demandojn” (E 344), tiel tekstas draste formulita ekkono de la hundaro.

Oni ofte provis identigi tiujn libervolajn kaj senvolajn malsatartistojn kun la aŭtoro. La nuancita
(por ne diri komplika) sinteno de Kafko al la manĝo estas bone dokumentita. Li zorgeme
elektis siajn manĝaĵojn, evitis certajn nutraĵojn, fariĝis vegetarano, atribuis gravecon al
pripensata maniero de manĝado, kiu liaopinie utilas al la sano. Tiel li ekzemple
eksperimentis per la ‘fleĉado’, maĉmaniero elpensita de la usonano Horace Fletcher, kiu
preskribis, ke oni zorgeme kaj longe dispecigu ĉiun mordaĵon per la dentoj antaŭ ol gluti ĝin.
Ke li per tiaj manĝkutimoj manovris sin en pozicion de apartulo, pri tio li bone konsciis mem;
memironie li priskribas en letero al Felice Bauer, kiel lia patro, granda kaj forta viro, ido de
buĉisto, reagis al la ‘tablomoroj’ de sia filo: “Miaj vivmanieroj [...] ŝajnus al vi strangaj kaj
neelteneblaj. Dum monatoj mia patro devis dum mia vespermanĝo teni la gazeton antaŭ la
vizaĝo, antaŭ ol kutimiĝi al tio.” (F 79).6

Ke la sindeteno de Kafko estis okulfrapa, tio montriĝas ankaŭ per tio, ke ĝi estas ĉiam denove
menciata en la memoroj de la samtempuloj kaj fariĝas kerno de anekdotoj. Tiel restis en la
memoro de Alois Gütling7, kolego de Kafko en la Arbeiter-Unfall-Versicherungsanstalt8, ke
tiu kontentiĝis dum la tagmeza paŭzo per panetoj, jogurto kaj lakto, dum la aliaj dungitoj
venigis la frandaĵojn de la bohema kuirarto en la oficejon.9 Iama mastrumistino de la familio
Kafko, surpaperigante siajn memorojn pri Franco, enkludis recepton pri la sankuko, kiu ĉiam
bongustis tiom al la verkisto. La intereso de la literaturistoj pri tiuj biografiaj faktoj estis
granda, ĝenerale oni ja provis kolekti kiom eble plej da informoj pri la vivo de Kafko kaj utiligi
ilin por la interpretado de lia enigma verkaro. Iuj atribuas liajn idiosinkraziojn al psiĥaj
perturboj, al malsaneca instinktsubpremo10 kaj al la deziro al mempunado kaj estas utiligataj
por psiĥopatologia interpretado de liaj verkoj. Aliaj malkovras en lia vegetarismo iuspece
sekularigitan reprenon de la kaŝruto11, la judaj manĝoleĝoj, kiuj malpermesas la manĝon de
certaj nutraĵoj, kaj ili prenas tion kiel pruvon por tio, ke la juda tradicio pli forte stampis lian
verkaron ol oni kutime kredas. Sed ekzistas ankaŭ pli sobraj klarigoj, kiuj ne multe uzeblas
por verkinterpretado, kiel la supozo, ke Kafko suferis stomakulceron, “kiun li ricevis de la
oficeja streso, kiun li ne kutimis.”12

Kafko mem kunligis sian rifuzon de certaj nutraĵoj eksplicite kaj implicite al psiĥa damaĝo
fare de sia propra familio, t.e. precipe de sia patro kaj ties prauloj. “Mia patroflanka avo estis
buĉisto en vilaĝo ĉe Strakonico, mi ne devas manĝi tiom da viando kiom li buĉis”, ni legas en
letero al Milena Jesenská.13 En la “Letero al la patro” estiĝinta 1919, Kafko mencias la
ĉetablan sintenon de sia patro, por evidentigi al li lian tiranecan teniĝon fronte al liaj infanoj; la
reguloj, kiujn starigis Hermano Kafko, validis por ĉiuj, nur ne por li mem:
 

Ĉar mi estis kune kun vi precipe dummanĝe, via instruado estis grandparte instruado pri
ĝusta sinteno ĉe tablo. Kio surtabliĝis, estis formanĝenda, pri la kvalito de la manĝaĵo oni
ne rajtis paroli - sed vi trovis la manĝaĵon ofte nemanĝebla, nomis ĝin “la voraĵo”, la
“besto” (la kuiristino) difektis ĝin. Ĉar vi laŭ via forta malsato kaj laŭ via aparta
emo ĉion formanĝis rapide, varmegan kaj per mordegoj, la infano devis rapidi, minaca
silento regis ĉetable, interrompite de admonoj: “unue manĝu, poste parolu” aŭ “rapidu,
rapidu, rapidu” aŭ “vidu, mi jam delonge finmanĝis”. Ostojn oni ne rajtis dismordi, vi jes ja.
Vinagron oni ne rajtis sorbi, vi jes ja. Ĉefe gravis, ke oni tranĉu la panon rekte; sed ke vi
faris tion per tranĉilo gutanta de saŭco, pri tio vi estis indiferenta. Oni devis atenti, ke ne
terenfalu manĝrestaĵoj, sub vi kuŝis fine la plej multaj. Ĉe tablo oni rajtis okupiĝi nur pri
manĝo, sed vi purigis kaj tranĉis al vi la ungojn, pintigis krajonojn, per dentbastoneto
purigis la orelojn. Bonvolu, patro, min ĝuste kompreni, tio estintus por si mem tute
sensignifaj detaloj, ili fariĝis por mi premaj nur per tio, ke vi, tiu por mi tiom senmezure
grava homo, mem ne respektis la leĝojn, kiujn vi trudis al mi. (KKAN II, 155 s.)


Oni tuj rimarkas la paralelojn inter tiu prezentado de la domaj rilatoj kaj la jam cititaj teksteroj
el la romano “La malaperinto” kaj, imagante la ostomordantan patron, revidas antaŭ si
la tri lusinjorojn el “La transformiĝo” kaj aŭdas ties maĉobruojn. Mi certe ne maltrafas,
supozante ke la sindeteno de Kafko fontas je konsiderinda parto en protesto kontraŭ lia patro
kaj ties burĝe saturita estado, por kiu materia posedo rangas tute alte en la valorskalo kaj ĉio
spirita konsideratas kun malfido kaj malamikeco. Reŝovi la surtabligitan porkorostaĵon kaj
anstataŭe dentumi iom da legomaĵo, tio estis do ankaŭ demonstra ago; manĝante ne ĉion,
“kio surtabliĝis”, oni montris al la potenca nutranto de la familio, ke oni estas alia, tio signifas
envere pli bona ol li.

Al la primitiva, preskaŭ animala élan vital14 de la patro, Kafko reagis do per alia instinkto;
plurfoje li diris, ke lia intereso estas direktita elklude al io spirita, en lia kazo la literaturo; la
“skribado”/verkado estis io por li absolute necesa por konservi sian ekziston:
 

Mia vivo konsistas kaj konsistis fakte de ĉiam el provoj de verkado kaj plejofte el
malsukcesaj. Sed se mi ne verkis, mi jam kuŝis sur la planko, forbalainda. Nu, miaj fortoj
estis jam dekomence mizere malgrandaj kaj, kvankam mi ne klare konsciis tion, tamen
fariĝis per si mem, ke mi devis ĉiuflanke ŝpari, ĉie iomete rezigni por konservi apenaŭ
sufiĉantan forton por tio, kio ŝajnis al mi mia ĉefa celo. (F65)


Kion li komprenis sub “ŝpari”, klariĝas el taglibra noto de la 2-a de januaro 1911:
 

En mi tre bone rekoneblas koncentriĝo al la verkado. Kiam evidentiĝis al mia organismo,
ke la verkado estas la plej prospera direkto de mia esto, ĉio celis tien kaj lasis ĉiujn
kapablojn malplenaj, kiuj plej unue direktiĝis al la ĝuoj de la sekso, de la manĝado, de la
trinkado, de la filozofia pripensado pri muziko. Mi tute malgrasiĝis en ĉiuj tiuj direktoj. Tio
estis necesa, ĉar miaj fortoj en sia tutaĵo estis tiom etaj, ke ili nur kuniĝinte povis iel-tiel
servi al la celo de verkado. (KKAT 341; reliefigoj de M.M.)


Do, la ne-manĝado estas nomata antaŭkondiĉo por la verkkapablo; alia antaŭkondiĉo tia
estas la seksa abstinado, kiel sekvas ne nur el la citita noto, sed ankaŭ el aliaj taglibraj notoj
kaj leteroj. Tio estas unu el la kaŭzoj de tio, ke Kafko klopodas pri Felice Bauer dum
tempospaco de kvin jaroj, sed fine time rezignas edziĝon kun ŝi. En aliaj lokoj Kafko nomis
“esti sola” la sola por li taŭga ekzistoformo, tio signifas ekzistoformon, kiu ebligas al li centrigi
siajn fortojn al la verkado. Tiu “sol-estado” implicas libervolan elkludon el la burĝa socio,
radikalan redukton de la eksteraj bezonoj: “[...] mi bezonas ĉambron kaj vegetaran manĝon,
plie preskaŭ nenion” (KKAT 508). Felice inverse volis “sensense al ĉiuj mutaj petoj la
mezkvaliton, la komfortan loĝejon, [...] abundan manĝon, dormon ekde la 11-a vespere” ktp.
(KKAT 722).

Pli poste en sia vivo Kafko estigis ambivalencan sintenon rilate al sia ekzistado en
memelektita izoliteco; post 1917, kiam lia ftizo aperis, li sentis, ke li estis malfortiginta sian
rezistkapablon per sia vivmaniero. Li havis zorgojn pro sia okulfrapa malgraseco, plena je
amara memironio komparis sin kun vivanta kadavro15, fine koncedis al la “dikuloj” plion da
forto, kiu povis montriĝi ankaŭ en literatura produktado; la korpulentan Franz Werfel16 li
nomis 1920 en letero al Milena Jesenská “kapitalisto de la aerspaco” kaj opiniis, ke nur “en
tiaj fortvandaj ĉeloj ĉio estos finkuirata”.17

En la rakonto “Malsatartisto” la sinteno de Kafko al la asketa kaj mondrezigna vivmaniero de
artisto esprimiĝas kun aparta akreco. Li estis malsatartisto, tiel la artisto konfesas mortante,
“ĉar mi ne povis trovi la nutraĵon, kiu gustas al mi. Se mi trovintus ĝin [...],mi ne farintus
sensacion kaj plenigintus min kiel vi kaj ĉiuj” (E 171). Li apartenas do al la aro
de la multaj aliaj apartemuloj en la Kafka verkaro, al kiuj estas neeble satigi sin en normala
maniero. Tamen en tiu rakonto la akcento troviĝas sur nova problemo. Tiu apartemulo faras
pretendon, kiun li devenigas de sia aliesto: pro sia nemanĝkapablo li pretendas apartan
pozicion ene de la socio. La esploranta hundo elkludas sin libervole el la hundaro, li volas per
sia soleca malsatado lasi malantaŭ si la “mondon de la mensogo”, la malsatartisto ŝajnas per
sia malsatado persisti en tiu ĉi mondo, respektive mem kontribui al tio, ke daŭre ekzistas
“mondo de malsaĝeco”; por la hundo, libervola malsatado estas la “plej alta fortostreĉo”, por
la malsatartisto tute ne fortostreĉo: “Ĝi estis la plej facila afero de la mondo” (E 165).

La tekston trablovas rezignema tono; ĝi ŝajnas enteni memkritikan elementon, tio signifas:
Kafko ŝajnas en ĝi rerigardi al sia propra kariero kiel (malsat-)artisto. La rakonto estiĝis 1922,
supozeble la 23-an de majo. Je la 25-a de la monato Kafko notas en sia taglibra kajero:
“Antaŭhieraŭ H.-K."18, oni rajtas supozi, ke li celis per tio la Malsatartiston. Ĉiukaze la teksto
estas verkita en tempo, kiun Kafko sentis kriza, kaj ĝi respegulas tion. Al ekesto de la krizo
kontribuis pluraj faktoroj, unuavice la senhaltigebla progreso de lia malsano, kiu ne povis esti
bremsata per pluraj restadoj en sanatorioj kaj kuraclokoj, sed ankaŭ la malsukceson de la
rilato kun Milena Jesenská, kiu okazis jam fine de 1920, sed kiu ege pensigis lin ankoraŭ
longan tempon. Januare 1922 li suferis gravan nervokolapson: “Ĉio ŝajnis finita [...]” (KKAT
877). Je la 22-a de la monato li faris “noktan decidon”. Post longa tempo da literatura
neproduktivo li volis rekomenci la verkadon. La 27-an li veturis al la kuracloko Spindlermühle,
kie li supozeble baldaŭ post sia alveno komencis la romanon La kastelo.19 En taglibra notico
de la 29-a de januaro Kafko meditas pri sia forlasiteco en tiu loko kaj ankaŭ en la “hejmurbo”
Prago. Li skribas, ke li ne estas forlasita de la homoj, sed al li mem mankas la “forto” estigi
rilaton al la homoj; plue ni legas:
 

[...] mi ne povas ami, mi estas tro malproksima, estas ekzilita, havas - ĉar mi ja estas homo
kaj la radikoj volas nutraĵon - ankaŭ tie “malsupre” (aŭ supre) miajn
anstataŭigantojn,mizerajn nesufiĉajn komediantojn, kiuj povas sufiĉi al mi nur (tamen, ili
tute ne sufiĉas al mi kaj pro tio mi estas tiom forlasita), ĉar mia ĉefnutraĵo venas de aliaj
radikoj en alia aero, ankaŭ tiuj radikoj plorindaj, sed tamen pli vivkapablaj. (KKAT 895s.)


Kafko vidas sin kiel iu, kiu estas distranĉita de la aliaj - kies volon vivi “malgraŭ ĉio” (sl.) li
primiras - kaj nutras sin de io alia ol ili. Tiu ideo reaperas en la taglibra notico komence citita,
kiun li surpaperigis du semajnojn poste. Oni povas certe kompreni tiun noticon en la senco,
ke Kafko alparolas sin mem, instigas sin mem ne cedi kaj finverki la romanon La kastelo, ĉar
la verkado povas doni “eble savan konsolon” (KKAT 892).

La manuskripto de La kastelo montras, ke la laboro unue progresas sufiĉe flue; ŝajnas, ke
nur je la fino de la kvara ĉapitro Kafko estis malcerta pri la plua daŭrigo de la agado kaj
interrompis la skribadon de la romano por verki la mallongan prozoskizon Unua ĉagreno. Per
la titolo de tiu teksto, kies ĉefrolanto estas trapezartisto, Kafko aludas la malfacilojn
pluevoluigi la romanon. Io simila certe reokazis kelkajn semajnojn poste; almenaŭ por unu
tago Kafko rezignis la laboron pri La kastelo kaj verkis Malsatartisto-n. Ne konstateblas kun
certeco, ĉe kiu tekstero de la romano li alvenis je la 23-a de majo. Eble anonciĝis la
verkokrizo (al kiu la pli mallonga teksto dankas sian estiĝon), kiam Kafko ne sukcesis trovi
finon al la naŭa ĉapitro. Komence de la deka ĉapitro troviĝas tekstero, kiun oni povus
interpreti kiel aludon al la kreskantaj malfacilaĵoj ĉe la verkadproceso kaj al ebla “interrompo”.
La geometro K. ricevas leteron, en kiu li estas laŭdata pro laboroj, kiujn li tute ne estas
farinta, kaj la daŭrigo jenas: “Daŭrigu la laboron ĝis bona fino. Interrompo amarigus min” (en
la manskribo tiu parto tekstas jene: “por daŭrigi tion, kion mi konfidis al vi, mi tute ne povas ĝin
transdoni al iu alia”; KKAS, App.-Bd., 291).20

La rakonto Malsatartisto21 komenciĝas per faktece-sobra konstato de ŝajne indiferenta
rakontisto: “En la lastaj jardekoj la intereso pri malsatartistoj tre malpliiĝis” (E 163)22. Sekvas
rerigardo al la “aliaj tempoj”, en kiuj la publiko ankoraŭ partoprenis. Inter la rakontisto kaj la
rakontato resp. la “subjekto” de lia historio ekzistas do ankaŭ tempa distanco. Tamen baldaŭ
rimarkeblas ŝanĝo en la sinteno de la rakontisto, li rakontas ne nur pri eksteraj okazaĵoj, li
krome penetras en la animan vivon de la artisto, fariĝas kvazaŭ lia proparolanto, t.e. li
alprenas samtempe la pozicion de la publiko kaj tiun de la artisto; li ŝajnas aparteni al la
malmultaj “inicitoj”, pri kiuj tekstas en du teksteroj (E 164). Rigardante la artiston de ekstere, el
la vidpunkto de la spektantoj, sed samtempe alprenante la perspektivon de la artisto kaj
rigardante per ties okuloj al la publiko, la ĉioscia rakontisto povas konsciigi, kia nesurpontebla
abismo ekzistas inter tiuj du “partioj”.

La unua parto de la teksto estas dediĉita al la brila periodo de la artisto; ĝi esta brila tamen
nur en tre ekstera rilato; la rakonto reliefigas, ke la laŭdo, kiun li ricevis, neniam kontentigis lin
interne, ĉar ĝi ne baziĝis sur kompreno de lia arto. Neniu el la spektantoj kapablis aprezi kaj
ĝuste prijuĝi tion, kion faris la malsatartisto - alivorte: okazis nur misinterpretoj. Du tipoj de
spektantoj, de “gardistoj”, estas prezentataj. Ili ĉiuj opinias, ke la malsatado baziĝas sur
trompo; ĉar al ili mem ne eblas subpremi sian apetiton por tiom longa tempo, ili estas
konvinkitaj, ke tio estas neebla ankaŭ por la malsatartisto. Inter tiuj dubantoj ekzistas iuj, kiuj
pretas sekrete interkonsenti kun la artisto, ili volas ebligi al li sekrete nutri sin. Do, tiuj
spektantoj ne nur eliras de la ideo, ke ili estas trompataj, ili estas eĉ kontentaj pri tio, al ili
sufiĉas la iluzio, la ŝajno. Vide al tia publiko la praktikado de la arto fariĝas sensenca: “Nenio
estis pli turmenta por la malsatartisto ol tiaj gardistoj; ili malĝojigis lin; ili terure malfaciligis al li
la malsatadon [...]” (E 164). La malsatartisto ne sukcesas konvinki tiajn homojn pri la
honesteco de sia arto, montri al ili, “kiom maljuste ili suspektis lin”; li ja akiras la estimon
de la spektantoj, sed nur, ĉar li ŝajnas posedi eksterordinaran talenton kiel trompisto, grandan
“lertecon” (sl.). Pli taŭga publiko estas tiaj homoj, kiuj pro malfido plej precize observas la
malsatartiston. La artisto povas almenaŭ esperi konvinki ilin pri la senmakuleco de sia arto,
montri al ili, “ke li malsatadis kiel neniu el ili kapablus” (E 165). Por doni al sia prezentado
pli da efiko, li servigas al ili manĝon kaj rigardas tute ne avide, sed distancite kaj pri tio feliĉe,
kiel ili obeas sian vitalisman instinkton kaj ĵetas sin sur la nutraĵon kun la “apetito de sanaj
viroj”. Sed la eksteraj cirkonstancoj ne ebligas al li pruvi la verecon de siaj prezentadoj:
“Neniu ja estis kapabla pasigi la tutajn tagojn kaj noktojn seninterrompe kiel gardisto ĉe la
malsatartisto [...]” (E 165).

La impresario estas prezentata kiel ekstreme dubinda figuro; la artisto vivanta por “la honoro
de sia arto” kontrastiĝas pozitive de ĝi. La impresario peras inter la publiko kaj la artisto,
tamen li faras tion nur en tre ekstera senco, li ne kontribuas al tio, ke la spektantoj komprenu
la artiston. Li profitas de la faroj de la artisto, kiun li “vendas” al la publiko. (En Unua ĉagreno
la laboro de la trapezartisto estas nomata “produktaĵo”, E 156). Por atingi kiom eble plej altan
profiton, li surscenigas publikotaŭgajn prezentadojn. Li difinas limdaton; post ties transpaŝo
okazus “konsiderinda malpliiĝo de la intereso” (E 165), kaj aranĝas la “liberigon” de la artisto
de lia malsatsufero kiel efikan spektaklon. Sed per tio li perfidas kaj la artiston kaj la publikon.
La artiston, ĉar li pro konsidero al la publiko ne donas al li la eblecon perfektigi sian arton
(“Kial oni volis al li rabi la famon plue malsatadi [...]”, E 166); la publikon, ĉar li prezentas al ĝi
artiston, kiu ŝajne jam atingis la kulminon, kiu jam iris ĝis la limoj de siaj eblecoj:
 

Venis la impresario, levis mute [...] la brakojn super la malsatartisto, kvazaŭ li invitus la
ĉielon fine rigardi sian verkon jen sur la pajlo, tiun kompatindan martiron, kia la
malsatartisto ja certe estis, tamen en tute alia senco; prenis la malsatartiston ĉirkaŭ la
maldika talio, ĉe kio li per troigita atento volis kredigi, kun kiom rompiĝema aĵo li tie aferas;
kaj transdonis lin - ne sen sekrete iom skui lin, tiel ke la gamboj kaj supra korpoparto de la
malsatartisto senrege ŝanceliĝis - al la intertempe mortpaliĝintaj sinjorinoj. (E 166)


La impresario fariĝas perfidanto de la artisto, lia arto signifas por li nur varo, kiun li vendas
plej eble profitige - kaj li “tordas la veron” (E 168). Tiu komisikomercisto envere kulpiĝas pro
la delikto, pro kiu oni suspektas la malsatartiston; kiam la sincera kaj honesta artisto
konfesas, ke la malsatado tute ne suferigas lin, tiam:
 

oni ne kredis lin, en la plej bona kazo konsideris lin modesta, sed plej ofte reklamavida aŭ
eĉ trompulo, al kiu la malsatado jes ja estis facila, ĉar li sciis ĝin faciligi por si, kaj kiu
krome aŭdacis tion duone konfesi. (E 165)


Tiel la artisto restas pli ol en unu senco kaptita en sia kaĝo, ĉe kies krado li kelkfoje pro
kolero skuegas kiel sovaĝa besto: “Batali kontraŭ tia malsaĝeco, kontraŭ tiu mondo de
malsaĝeco, estis neeble”, tiel tekstas la konkludo de la malsatartisto, kiun la rakontisto
transdonas je la fino de la unua parto (E 168). Artisto kaj publiko apartenas al du tute
malsamaj sferoj - fine la artisto estas premata en komplete solepsisman pozicion: “nur la
malsatartisto mem povis esti [...] la spektanto perfekte kontentigita de sia malsatado (E 165).
Al la mensa limiteco de la publiko respondas samtia limiteco de la vidmaniero de la artisto,
kiu rigardas nur sin mem. Kaj se la spektantoj ne havas veran komprenon por la artisto, do tiu
ankaŭ ne havas komprenon por la publiko: li estas movata de troigita ambicio, li volas la
famon kaj ne komprenas, ke li ne povas atingi ĝin per siaj prezentadoj. Kion li montras, tio laŭ
liaj propraj vortoj ne estas “atingo”: li provas utiligi sian endogenan apartemecon, por ne nur
esti akceptata en la socio, sed por krome okupi en ĝi eksterordinaran pozicion. Li pretendas
esti supera al la aliaj; kiam li rigardas la gardistojn, kiel ili sin ĵetas sur la matenmanĝon, kiu
estas al ili servata, rimarkeblas ia aroganteco. Tiu ĉi artisto difinas sin per sia publiko: li ne
akiris internan liberecon de ĝi. Tion montras precipe la dua parto de la rakonto.

Dum la malsatartisto dum sia apogeo venas en internan izolitecon (“tiel li vivis [...] en ŝajna
brilo, honorata de la mondo, sed ĉe tio plej ofte en malgaja humoro”, E 167), li soliĝas en la
dua fazo de sia kariero ankaŭ en tute konkreta senco. Ne klariĝas, kial okazis la “ŝanĝo”, la
spektantoj perdis la intereson kaj ofte fariĝis “nekompreneblaj al si mem” repensante al la
antaŭaj tempoj, kiam ili premiĝintis antaŭ la kaĝo: “ĝi povus havi kaŭzojn iom pli profundajn,
sed kiu ŝatus eltrovi ilin” (E 168), alivorte, la malinteresiton ankaŭ ne interesas eltrovi la
kialojn de sia malintereso.

Unue la malsatartisto interpretas la fakton, ke la spektantoj forestas, kiel pozitivan evoluon: la
publiko ne plu povas direkti postulojn al li, li havas do la longe sopiratan eblecon vivi sole por
sia arto kaj perfektigi ĝin: “[...] li eĉ asertis, ke li, se oni lasas lin fari, kaj tion oni promesis al li
senhezite, envere nur nun kaj prave mirigos la mondon” (E 169). Nur pli poste li konsciiĝas,
ke en sia kompleta izoliteco li unuflanke ja havas la idealajn kondiĉojn por ekzerci sian arton,
sed ke aliflanke “la mondo”, kiu tion aprezu, ne plu ekzistas: al li - kiu interne ankoraŭ restas
dependa de publiko - foriĝas la “ekzistorajto” (E 169). Dum certa tempo li provas konsoli sin
per ‘memtrompoj’ (sl.), kiuj tamen ne longe rezistas al la realeco, aŭ per esperoj pri “novaj,
venontaj, pli favoraj tempoj”, kiujn vekis al li la infanoj - anoj de eble pli ideala venonta
spektantogeneracio. Antaŭe la rakontisto jam konstatis, ke la perspektivo al pli bona
estonteco ne povas esti “konsolo [...] por la vivantoj” (E 168). La artisto venas en situacion,
kiun oni povas nomi absurda; la sola rimedo por protesti kontraŭ la verdikto de la publiko pri
lia arto, estas la praktikado de tiu ĉi arto; tamen: “Li povis malsati tiel bone, kiel li povis, kaj li
faris tion, sed nenio plu povis savi lin, oni preteriris lin. Provu klarigi al iu la malsatarton!” (E
170)

Per la malatento la artisto, kiu rilatigas sian arton al publiko, estas kondamnita al morto, en
figura kaj en konkreta senco. Tio, kion li kreas, fariĝas senvalora, ĉar neniu plu rekonas,
“kiom granda estas la atingo”, eĉ la artisto mem perdas siajn valorskalojn (E 170). Lia korpo
perdas pli kaj pli da substanco, ĝis kiam li en la pajlo, kiu kovras la kaĝoplankon, fariĝas
nevidebla.

Per sia ‘pardonpeto’ - “Mi volis ĉiam, ke vi admiru mian malsatadon [...]. Sed vi ne
admiru ĝin [...]” (E 171) - al kiu sekvas la ‘konfeso’, ke li neniam trovis la ĝustan nutraĵon, la
mortanto ŝajnas postfakte malpravigi sin mem, koncedi, ke li trompis sian publikon, kvankam
ne tiel, kiel oni antaŭe imputis al li. Sed al tiu interpreto kontraŭas la frazo: “Tio estis liaj lastaj
vortoj, sed eĉ en liaj estingiĝintaj okuloj estis la firma, kvankam ne plu fiera konvinko, ke li
malsatas plu.” (E 171). Laŭ tio li rezignas pri la admiro de la aliaj, sed ne pri la malsatado
mem. Peter Beicken interpretis tion en la senco, ke la pozicio de la malsatartisto estas “ne
senambigue konfirmita, sed ĉe la fino en sia konfeso reprenita kaj poste per la pantero
relativigita”.23 Beicken klarigas:
 

La koncedo ne celas koncedi trompintencon, [...] sed internan neceson, nome la aspiron al
la netrovebla nutraĵo; ĉe tio la espero je plenumo resp. je la interna perfektiĝo, fari tiun aspiron
bazo de la tuta ekzisto kaj povi ĝin interpreti kiel artistan majstrecon, ne rezultigas
konvinkan pravigon de la artpretendo. Tiu konsciiĝo estas neebla por la malsatartisto, pro
tio li ankaŭ ne estas trompisto en la tradicia senco. Li mortas, rezignas, sed kun
konvinko.24


Oni povus interpreti la konfeson ankaŭ jene: malantaŭ ĝi kaŝiĝas malfrua konsciiĝo de la
malsatartisto. Tiu ĉi, en la soleco de sia kaĝo, evoluis, komprenis, ke li havis malĝustan
pretendon al la socio kaj per tio infektis sian arton. Nun li ne plu provas klarigi al la aliaj la
malsatarton; li kvazaŭ adiaŭas la plublikon, kiu aparte de tio ne komprenas lin, li
sendependiĝas de ĝi. Li rezignas la agnoskon de aliuloj, sufiĉas al si mem, estas mem la sola
kritikanto de sia arto. Ke la spektantoj post lia morto admiras la panteron, laŭ tio ne atestas
kontraŭ la artisto, sed estus plia pruvo por tio, ke lia artkompreno kaj la publiko ne estas
kunigeblaj. Lia emancipiĝo de la publiko estas triumfo tamen tragika: la artisto akceptas sian
apartecon kaj atingas totalan aŭtonomion; li vivas, sen konsideri aliajn interesojn, en la sola
maniero, en kiu li kapablas vivi, tute dediĉita al sia “arto”. Sed tia ekzistado realigeblas, por
refoje prezenti la komence cititan taglibran noton, nur “malantaŭ la vivo”, nur en la momento
de la morto.

La teksto iel invitas al moralizanta interpreto; oni sentas sin elvokita preni partion por la
malsatartisto aŭ por la publiko kaj pruvi, ke aŭ la artisto maljuste agas kontraŭ la publiko aŭ ke
li suferas maljuston de la publiko. Ekzemple oni povas konkludi, ke la artisto reprezentas la
artistecon ĝenerale kaj ke la teksto montras per lia sorto, kiom “senespere” izolita estas la
artisto “en mondo jam fremdiĝinta, eksteriĝinta, socia”.25 Aŭ aliflanke eblas pruvi la “orgojlon”
kaj missintenon de la artisto vidalvide la publikon: “La malsatartisto distingeblas [...] disde ĉiuj
kunhomoj per tio, ke li ne povas trovi, kion trovas ĉiu alia, nome la nutraĵon, kiu gustas al li.
Sed li faras el la minuso pluson kaj volas pro tio, kion li ne kapablas, ricevi admiron kaj
agnoskon de la homaro.”26 Demandendas, ĉu Kafko per sia teksto vere invitas al tia morala
juĝo; la rilato inter artisto kaj publiko estas karakterizita per kompleta senrilateco kaj
nekompreno. La anoj de ambaŭ “partioj” estas determinitaj en sia percept- kaj vivmaniero. La
spektantoj dependas de la vitala instinkto, la ŝajne libervola malsatado estas io por ili fremda,
kion ili provas klarigi per ŝarlataneco aŭ kion ili kapablas elteni mallongan tempon kiel
kuriozaĵon, ĝis kiam ili indiferentiĝas al la malkutimaĵo per kutimiĝo, kaj la naŭzo superas
ilin. La fanatika fastado de la artisto devas ŝajni al ili kiel malamika al la vivo, ĝi pridubas ilian
propran ekzistmanieron, dum estaĵo kia la fortega kaj sanega pantero, pri kiu tekstas: “Al li
mankis nenio” (E 171), ŝajnas konfirmi ilin. La malsatartisto aliflanke devas rezigni pri la
nutraĵo; la manĝado “jam sole en la imago” kaŭzas al li “vomemon” (E 166). Dum longa
tempo li ne povas kompreni, ke lia asketado devas ŝajni senutila al la aliaj kaj ke ili ne povas
esti pretaj admiri lin pro tia ago.

Ke tiu cirkartisto reprezentu la “artistecon entute”27, tion la teksto neniel atestas. Nenie eblas
rilatigi la prezentatan materialon al tendencoj en la literatura mondo dum la estiĝa tempo de
tiu ĉi rakonto. Tamen, en sia propra maniero de “kaŝanta fremdigo”28, Kafko enfluigis ion
membiografian en la tekston. Se entute, tiam la malsatartisto “enkorpigas” la verkiston
Franco Kafko, kiu kredas sin alveninta al la fino de sia vivo kaj rerigardas al sia artista
ekzistado. La konkludo de tiu rerigardo ŝajnas esti negativa. Li ne nur provis artigi ion por li
vivbezonan kaj per tio vivis ŝajnekzistadon, samtempe en alia senco li ne vivis: li estis sin
elkludinta el la komunumo de la aliaj. Tiaj kritikaj memreflektadoj kondukantaj en
rezignadon kaj pesimismon troviĝas ankaŭ en taglibraj noticoj kaj leteroj el la somero 1922.
En Malsatartisto Kafko esprimis en literatura formo la lin premantajn dubojn, kiujn li detale
prezentis la 5-an de julio 1922 en letero al Max Brod:29
 

La verkado konservas min, sed ĉu ne pli ĝustas diri, ke ĝi konservas tiun ĉi manieron vivi.
Per tio mi kompreneble ne celas, ke mia vivo estas pli bona, kiam mi ne verkas. Inverse ĝi
estas tiam multe pli malbona kaj tute neeltenebla kaj nepre finiĝos en frenezo. Sed tio
tamen nur sub la kondiĉo ke mi, kiel fakte statas, estas verkisto, eĉ kiam mi ne verkas,
kaj ne verkanta verkisto estas vere absurdaĵo provokanta la frenezon. Sed kiel statas pri
la verkisteco mem? La verkado estas dolĉa mirinda rekompenco, sed por kio? En la nokto
estis al mi klara kun la klareco de infana perobjekta instruado, ke ĝi estas la rekompenco por
diabloservo. [...] Eble ekzistas ankaŭ alia verkado, mi konas nur tiun ĉi, nokte, kiam la
angoro ne lasas min dormi, mi konas nur tiun ĉi. Kaj la diableco en tio ŝajnas al mi tre
klara. Estas la vanteco kaj la ĝuemo, kiu ĉiam daŭre flirtas ĉirkaŭ la propra aŭ fremda
figuro - la movo tiam multiĝas, fariĝas sunsistemo da vanteco - kaj ĝuas ĝin. Kion la naiva
homo kelkfoje deziras: “mi ŝatus morti kaj vidi, kiel oni priploras min”, tion tia verkisto
realigas konstante, li mortas (aŭ li ne vivas) kaj priploras sin konstante. De tio venas lia
terura mortangoro [...]. (BKB 377-379)


Malsatartisto aperis unuafoje 1922 en la oktobra kajero de la revuo Die neue Rundschau;
1924 Kafko kunmetis por la Berlina eldonejo “Die Schmiede”30 volumon kun rakontoj, en kiun
li enprenis Malsatartisto, Unua ĉagreno, Virineto, Jozefina la kantistino. La presado de la libro
prokrastiĝis; kiam la aŭtoro en majo 1922 ricevis la presfoliojn por korektado, li kuŝis jam - pro
sia malsaniĝo preskaŭ nekapabla paroli kaj preni nutraĵon - en la sanatorio Kirling31, en kiu li
mortis la 3-an de junio. Lia amiko Roberto Klopstock raportis pri la lasta okupiĝo de Kafko pri
la volumo Malsatartisto:
 

La korpa stato de Kafko en tiu tempo kaj la tuta situacio, ke li mem en la propra senco de la
vorto malsatmortis, estis vere fantomeca. Kiam li finis la korektadon, kio certe estis por li
monstra, ne nur anima fortostreĉado, sed speco de tremiga spirita rerenkontiĝo, longaj
larmoj deruliĝis. Estis la unua fojo, ke mi ĉeestis esprimiĝon de tia emocio en Kafko.
(Br 520s.)


Notoj:

1. Thomas Mann: Buddenbrooks. Verfall einer Familie. Frankfurt a.M. 1967, S. 13 [Tomaso Mano:
Budenbrokoj. Dekadenco de familio. Frankfurto ĉe Majno. 1967, p. 13].
2. sl. p. 25.
3. sl. p. 26.
4. enkludas = enkluzivigas. (vl)
5. sl. p. 23.
6. Max Brod opiniis, ke la gepatroj de Kafko dokumentis sian nekomprenon por la filo
ĝuste per la rifuzo de lia vegetarismo; en letero el la 22-a de novembro 1912 al Felice Bauer
li skribas: "Post plurjara provado Franco fine trovis la solan por li digesteblan nutraĵon, la
vegetaran. Dum jaroj li suferis je stomakmalsanoj, nun li estas tiom sana kaj freŝa kiel
neniam, de kiam mi konas lin. Sed kompreneble, jen venas la gepatroj kun sia banala
amo kaj volas lin redevigi al viando kaj en la malsanon. (F 115).
7. Alois Gütling. (vl)
8. [Laborista Akcident-Asekuro] (vl)
9. Alois Gütling: Erinnerungen al Franz Kafka [Memoraĵoj pri Franco Kafko], en: Prager Nachrichten
(1. Oktober 1950), p. 3-5.
10. en la originalo: krankhafte Triebunterdrückung. (vl)
11. en la originalo: Kashrut. (vl)
12. Ernst Pawel: Das Leben Franz Kafkas. [La vivo de Franco Kafko]. München [Munkeno] 1986, p. 237.
13. de la 25-a de junio 1920 (M 79).
14. [vitala elano]. (vl)
15. En letero de la 29-a de majo 1920 Kafko rakontas al Milena Jesenská jenan anekdoton: "Antaŭ kelkaj
jaroj mi ofte estis sur la Moldau [Vultavo (vl)] per 'animdronulo' (manas) [ĉeĥe: boateto. (vl)], mi remis supren kaj poste
reveturis laŭ la fluo, tute sternite, tra sub la pontoj. Pro mia malgraseco tio eble aspektus tre komike, vidate
de la ponto. Tiu oficisto, kiu foje de la ponto vidis min tia, resumis sian impreson [...] jene: Tio aspektis,
kvazaŭ antaŭ la Lasta Juĝo. Estis kvazaŭ en tiu momento, en kiu la ĉerkokovriloj jam estis levitaj, sed la
mortintoj ankoraŭ kuŝis senmove" (M 21).
16. Franz Werfel.
17. 20-a de majo 1920 (M 24).
18. ["Vorgestern H.-K."], en kio H.-K. en la germana eble por Hungerkünstler, t.e. malsatartisto. (vl)
19. Komp. pri tio la paragrafon "Zur Datierung" ["Pri la datado"] en: KKAS, App-Bd., p. 61 øis 72.
20. La tekstero en rektaj krampoj estas forstrekita en la manuskripto.
21. en la originalo M. Müller skribas erare: La malsatartisto. (vl)
22. M. Müller citas malĝuste "En la lastaj jaroj [...]". (vl)
23. Beicken, p. 323.
24. sl.
25. v. Wiese, p. 337.
26. Walter H. Sokel: Franz Kafka. Tragik und Ironie. Zur Struktur seiner Kunst. Frankfurt a.M. [Franco Kafko.
Tragiko kaj ironio. Pri la strukturo de lia arto. Frankfurto ĉe Majno], 1975, p. 569.
27. Benno von Wiese: Der Künstler und die moderne Gesellschaft. In: Akzente 5 (1958) H. 2, S. 112-123;
hier S. 114.
28. Schillemeit, S. 389.
29. Max Brod. (vl)
30. ["La Forĝejo"]. (vl)
31. Kierling. (vl)
 
 
 

Literaturindikoj:

Ein Hungerkünstler. In: Die neue Rundschau. Oktober 1922. S. 983-992.
Ein Hungerkünstler. In: Prager Presse. Jg. 2. Nr. 279 (Morgen-Ausg.). 11. Oktober 1922, S.
4-6.
Ein Hungerkünstler. In: F.K.: Ein Hungerkünstler. Vier Geschichten. Berlin. Die Schmiede,
1924. S. 31-51.

Beicken, Peter U.: Franz kafka. Eine Kritische Einführung in die Forschung. Frankfurt a.M.
1974. [Zu “Ein Hungerkünstler”, S. 319-324.]
Dietz, Ludwig: Kafkas letzte Publikation. Probleme des Sammelbandes “Ein Hungerkünstler”.
In: Philobilon 18 (1974) S. 119-128.
Edel, Edmund: Zum Problem des Künstlers bei Kafka. In: Der Deutschunterricht 15 (1963) H.
3. S. 9-31.
Fingerhut, Karl-Heinz: Die Funktion der Tierfiguren im Werke Franz Kafkas. Bonn 1966.
Henel, Ingeborg: Ein Hungerkünstler. In: Deutsche Vierteljahrsschrift für Literaturwissenschaft
und Geistesgeschichte 38 (1964) S. 230-247.
Pasley, J.M.S.: Asceticism and Cannibalism: Notes on an Unpublished Kafka Text. In: Oxford
German Studies 1 (1966) p. 102-133.
Pott, Hans-Georg: Allegorie und Sprachverlust. Zu Kafkas “Hungerkünstler”-Zyklus und der
Idee einer “Kleinen Literatur”. In: Euphorion 73 (1979) H. 4. S. 435-450.
Schillemeit, Jost. In: KHB II. S. 378-402.
Sheppard, Richard W.: Kafka’s “Ein Hungerkünstler”. In: German Quarterly 46 (1973) p.
219-233.
Spann, Meno: Franz Kafkas Leopard. In: The Germanic Review 34 (1959) S. 85-104.
Waidson, H.M.: The Starvation-Artist and the Leopard. In: The Germanic Review 35 (1960) p.
262-269.
Wiese, Benno von: Franz Kafka. “Ein Hungerkünstler”. In: B.v.W.: Die deutsche Novelle von
Goethe bis Kafka. Düsseldorf 1956. S. 325-342.
- Der Künstler und die moderne Gesellschaft. In: Akzente 5 (1958) H. 2. S. 112-123.
 

Fontoj

germanlingvaj: Franz Kafka: Sämtliche Erzählungen. Hrsg. von Paul Raabe. Frankfurt a.M.:
S. Fischer, 1970. [citita kiel E).
Franz Kafka: Schriften. Tagebücher. Briefe. Krit. Ausg. Hrsg. von Jürgen Born, Gerhard Neumann,
Malcolm Pasley und Jost Schillemeit. Frankfurt a.M.: S. Fischer, 1982 ff.
- Das Schloß. Roman. Hrsg. von Malcolm Pasley. Text-Bd. 1982 [citita kiel KKAS]. App.-Bd.
1982 [citita kiel KKAS, App.-Bd.].
- Der Verschollene. Roman. hrsg. von Jost Schillemeit. Text-Bd. 1983 [citita kiel KKAV]. App.-Bd. 1983
[citita kiel KKAV, App.-Bd.].
- Der Prozeß. Roman. Hrsg. von Malcolm Pasley. Text-Bd. 1990 [citita kiel KKAP]. App.-Bd.
1990 [citita kiel KKAP, App-Bd.].
- Tagebücher. Hrsg. von Hans Gerd Koch, Michael Müller und Malcolm Pasley. Text-Bd. 1990
[citita kiel KKAT]. App.-Bd. 1990 [citita kiel KKAT, App.-Bd.].
- Nachgelassene Schriften und Fragmente I. Hrsg. von Malcolm Pasley. Text-Bd. 1993
[citita kiel KKAN I]. App.-Bd. 1993 [citita kiel KKAN I, App.-Bd.].
-Nachgelassene Schriften und Fragmente II. Hrsg. von Jost Schillemeit. Text-Bd. 1992 [citita kiel KKAN II].
App.-Bd. 1992 [citita kiel KKAN II].

Aliaj eldonoj:
- Briefe an Felice [Bauer] und andere Korrespondenz aus der Verlobungszeit. Hrsg. von Erich Heller
und Jürgen Born. Mit einer Einl. von Erich Heller. Frankfurt a.M.: S. Fischer, 1967 [citita kiel F].
- Briefe an Milena [Jesenská]. Erw. und neu geordnete Ausgabe. Hrsg. von Jürgen Born
und Michael Müller. Frankfurt a.M.: S. Fischer, 1982 [citita kiel M].
- Hochzeitsvorbereitungen auf dem Lande und andere Prosa aus dem Nachlaß. Hrsg. von Max Brod.
Frankfurt a.M. 1953 [citita kiel H].
- Max Brod / Franz Kafka: Eine Freundschaft. Hrsg. von Malcolm Pasley. Bd. 1: Reiseaufzeichnungen.
Hrsg. unter Mitarb. von Hannelore Rodlauer von M.P. Frankfurt a.M.: S. Fischer, 1987. Bd. 2:
Briefwechsel. hrsg. von M.P. Frankfurt a.M.: S. Fischer, 1989 [Bd. 2 citita kiel BKB].
- Kafka-Handbuch in zwei Bänden. Unter Mitarb. zahlreicher Fachwissenschaftler hrsg. von Hartmut
Binder. Bd. 1: Leben und Persönlichkeit. Bd. 2: Das Werk und seine Wirkung. Stuttgart 1979
[Bd. 2 citita kiel KHB II]

en Esperanto:

Franco KAFKO: Malsatartisto La fontindiko al la germanlingva fonto, ekz-e (E 165), havas elektronikan ligon al la koncerna tekstero de Esperanta traduko.
 

kopirajto pri la traduko ĉe Vilhelmo Lutermano © 1999 / copyright 1999

Notoj de la tradukinto:

reen al la paĝo PRI KAFKO 

mso-list:l0 level1 lfo3;tab-stops:list 36.0pt'>Rimarkoj de la tradukinto estas markitaj per (vl)
  • Tradukoj de nomoj aý titoloj staras inter rektaj krampoj.
  • La fontindikoj de Kafkaj tekstoj, interkrampaj, ekz-e (E 165), estas de la aýtoro (Michael Müller) kaj resendas al la germanlingvaj eldonoj, kies þlosiloj troviøas supre (v. Fontoj germanlingvaj). Se la fontoj troviøas en Esperanta traduko en la reto, tiuj fontindikoj havas ligon al la koncerna enreta tekstero; se la Esperanta traduko ne troviøas en la reto, tiam sekvas resendo al la koncerna libroforma Esperanto-versio. Fontindiko al germanlingva fonto sen ligo al reta Esperanto-teksto aý sen aldona resendo al libroforma teksto indikas, ke Esperanta versio ne ekzistas aý ne estas konata al mi (Vilhelmo Lutermano).
  • Mallongigoj: kp. = komparu; p. = paĝo; s. = sekva (paĝo); ss. = sekvaj (paĝoj); sl. = samloke; v. = vidu.
  • reen al la paĝo PRI KAFKO